İkinci aşama eğitimleri
Birinci aşama eğitimlerinin değerlendirilmesi ve ikinci aşama eğitimlerinin başlaması
Sayın Prof. Dr. GÖRPELİOĞLU,<br><br>
 
11 Eylül 2007 tarihli elektronik posta ile kısaca birinci aşama eğitimlerinin bir değerlendirilmesinin yapılacağını, ikinci aşama eğitimlerinin başlamasının yakın olduğunu, akademisyenler arasında görev almak isteyen ve istemeyenlerin bilgi vermesi gerektiğini belirtmişsiniz.

Aile Hekimliği Disiplini’nin ülkemizde gelişmesi hepimizin ortak ve vazgeçilmez bir hedefidir. Son yıllarda Sağlık Bakanlığı tarafından Aile Hekimliği adı altında bir dizi uygulama sürdürülmektedir.  Bu uygulamaların bir bölümü (hasta hekim ilişkisinin anonimlikten kurtarılması, hekim hasta listelerinin oluşturulması, bireye yönelik koruyucu hizmetlerin doğrudan aile hekimi tarafından verilmesi gibi) aile hekimliği disiplininin temel ilkeleri ile örtüşmekte ve bu anlamda uzmanlık alanımıza katkıda bulunur görünmektedir.  Ancak gelinen nokta göstermiştir ki yapılması gerekenler içerisinden, bazılarının eklektik olarak alınarak hayata geçirilmesi, uzmanlığın geliştirilmesini ve böylece birinci basamak sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesini sağlamak bir yana, uzmanlığımızın sorunlarının derinleşmesine,  hatta alanımızın yok olma sorunu ile karşı karşıya kalmasına yol açmıştır.  
Türkiye Aile Hekimliği Derneği’nin 10 Temmuz 2007 tarihli elektronik posta ile aile grubunda yayınlamış  olduğu “TAHUD Kurumsal Görüşleri”inde de belirtildiği gibi;
 
  1. Uzmanlık eğitimi için gerekli olan alan eğitiminin gerçekleştirilmesine yönelik çalışmalar başlatılmamış, sağlıkta dönüşüm programı çerçevesinde başlatılan pilot çalışmalarda Aile Hekimliği uzmanlık eğitimi veren birimlerin (Üniversitelerde Aile Hekimliği AD, SB Eğitim Hastanelerinde Aile Hekimliği Koordinatörlükleri) söz konusu aile hekimliği sistemi içerisinde yer almalarına ilişkin bir tasarı ve uygulamaya  yer bile verilmemiştir.  Öyle ki eğitimleri üstlenen ve yoğun emek ile yürüten Aile Hekimliği AD’ları uygulamanın tümü ile dışında bırakılmıştır.
  2. Geçiş dönemi eğitimi tanımlanmamıştır.  Bu nedenle yedi günlük eğitim ile Aile Hekimliği Uzmanı unvanı verilmese de pratikte farklılık olmaması nedeni ile uzmanlık eğitimi kan kaybetmektedir.  Zorluklarla elde edilen asistan kadroları boş kalmakta, aile hekimliği asistanlarının motivasyonu bozulmaktadır. Bu durum aynı ismi taşıyan ama özgün bir eğitimden geçmeyen hekimlerin uygulama ile ilgili sorumluluğunu da biz uzmanlara yüklemektedir.  Halkın gözünde Aile Hekimliği Uzmanının bir farklılığı yoktur çünkü uygulamada bir fark bulunmamaktadır.  Bu durum kontrol edemediğimiz bir süreçten bizi sorumlu kılarak disiplinimiz açısından önemli bir tehlike yaratmaktadır.  Kaldı ki “pilot” uygulamaların sonuçları alınıp irdelenmeden yaygınlaştırılması olası hataların büyüyerek sürmesine neden olmaktadır.
 
Sorunlar TAHUD tarafından yazılmış olan kitapçıkta olduğu gibi Bursa’da  27-28 Haziran 2007 tarihlerinde yapılan “I.Akademik Aile Hekimliği Toplantısı” sonrası akademisyen ve eğitici aile hekimliği uzmanları tarafından hazırlanmış ve 11 Temmuz 2007 tarihli elektronik posta ile aile grubunda yayınlamış  olan bildirgede de ayrıntılı olarak işlenmiştir.
 
Bu durumda birinci ve ikinci aşama eğitimleri basit birer eğitim olmaktan çıkmakta, giderek dar boğazdaki disiplinimizi yok edebilecek bir işlevselliğe dönüşmektedir. “Geçiş dönemi eğitimi” adı altında bugün Sağlık Bakanlığı tarafından yapılmakta olanlar, Birinci Basamakta Aile Hekimliği uygulamasının gerçekleştirilmesi sürecinde geçici bir dönem olarak önerdiğimiz orijinal Geçiş Dönemi Eğitimi projesinden çok faklıdır. Öncelikle projenin olmazsa olmaz koşullarına uyulmamıştır. Ayrıca uygulama sürecinde geçiş dönemi eğitimleri içerik ve eğitsel yaklaşım olarak büyük ölçüde değiştirilmiştir. Asıl kaygı verici olanı, baştan beri üzerinde titizlikle durduğumuz aile hekimliğinin ülkemizde gelişmesi için yapacağımız her türlü eğitsel etkinliğin, geçiş dönemi eğitimleri dahil, politik iradenin bir tercihi olacak olan uygulama süreçleriyle doğrudan ilişkilendirilmemesi saptamamıza uyulmamasıdır. Dolayısıyla bu eğitimlerin Aile Hekimliği Akademisyenleri ve Örgütleri’nin eliyle yürütülmesi için, bugün bir gerçek durumuna gelen disiplinimize yönelik tehlikeyi ortadan kaldıracak olmazsa olmaz koşullar sağlanmalıdır.  Bu koşullardan hemen söylenebilecekler arasında;
 
1. Geçiş dönemi ile “birinci basamakta, ancak aile hekimliği uzmanlığını almış olanların çalışabileceği bir yapıya geçiş” in kastedildiği konusunda anlaşmaya varılması,
2. Geçiş dönemi eğitiminin tanımlanması, başlangıç ve sonunun belirlenmesi,
3. Bu süreçte uzmanlık eğitiminin nasıl geliştirileceğinin belirlenmesi,
4. Aile hekimliği uzmanlık eğitiminin temel bileşeni olan birinci basamakta alan eğitimi koşulların belirlenmesi ve sağlanması,
5. Aile Hekimliği Uzmanları ile Geçiş Dönemi Eğitimi almış hekimler arasında yalnızca özlük açısından değil eğitimlerinden de kaynaklanan farklılığın pratiğe yansıtılması (örneğin BUT kararlarında Aile Hekimliği Uzmanları’nın farklı tutulması gibi),
6. Tüm bu konularda yasal düzenlemelerin acilen yapılması,
7. Bu yasal düzenlemelerin tüm topluma açıklıkla bildirilmesi sayılabilir. 
Kaldı ki, bugün gelinen noktada bu konu tüm aile hekimleri arasında öncelikle TAHUD aracılığı ile tartışılmalı, eğitimlerde yer alma konusu bu çerçevede gündeme getirilmeli ve olabildiğince ortak bir karar alınmalıdır.
Aile Hekimliği Akademisi olarak halen sürmekte olan birinci aşama eğitimlerinin ve başlanılması düşünülen ikinci basamak eğitimlerinin Sağlık Bakanlığı’nın bir uygulaması olmaktan çıkarılması, tüm eğitim etkinliklerinin üniversitelerdeki anabilim dallarının ve eğitim hastanelerindeki koordinatörlüklerin sorumluluğuna bırakılması gerektiği görüşündeyiz.
Aile Hekimliği Akademisi Kurucu Üyeleri olarak bu konudaki görüşlerimizi, öncelikle “Proje sorumlusu” olmanız ama aynı zamanda Aile Hekimliği camiasına katkılarınız nedeni ile sizinle paylaşmanın önemli olacağı, aynı şekilde bu görüşlerimizin TAHUD ve tüm aile hekimliği camiası ile paylaşıldığı ölçüde destek göreceği düşüncesindeyiz.
 
 
Saygılar
Aile Hekimliği Akademisi Kurucu Üyeleri
Prof. Dr. Erol Sezer
Prof. Dr. Nazan Bilgel
Prof. Dr. Selma Çivi
Prof. Dr. İlhami Ünlüoğlu
Prof. Dr. Okay Başak
Prof. Dr. Dilek Güldal
Yard. Doç. Dr. Hakan Özdemir
 
© 2016 Her hakkı saklıdır.